Gennytt 1. november 2006

Nr 8-2006, årgang nr 8

DLF-Trifolium har for første gong fått løyve til å gjennomføre genforsøk på friland i Danmark

 

Giftgiganten BAFS tek kontroll over planteforedling i Sverige

 

DEFRA lurer GMO inn bakdøra i Storbritannia

 

Norge kan verte tvungne til å opne for genmodifisert plantedyrking

 

Styresmaktene i Uganda, Kenya, India og Tsjekkia positive til GMO, men stor skepsis i Mexico og Italia

 

 

**************************************************

 

 

Første danske frilandsforsøk med GMO-gras

For første gong har kløver- og grasfrøverksemda DLF-Trifolium, som har hovudbase i Roskilde, fått løyve av miljøstyresmaktene til å prøve ut sitt mangeårige arbeid med bioteknologi i praksis i Danmark.

 

Selskapet skal gjennomføre forsøk med raigras med høgt sukkerinnhald, første omgang til og med 2008.

 

- Sukker finst naturleg i graset, men mengda fell mykje i løpet av sommaren og graset vert difor mindre næringsrikt. Vi har sett inn gen frå ein plante som produserer mykje sukker, og no skal vi sjekke korleis det verkar på friland, seier utviklingsdirektør Klaus K. Nielsen.

 

http://www.berlingske.dk/indland/artikel:aid=816450/

 

http://www.tv2east.dk/nyhed_vis.php?id=20688

 

http://www.lorry.dk/moduler/nyheder/news.asp?id=29488

 

 

 

BAFS tek kontroll over svensk planteforedling

Den multinasjonale giftprodusenten BASF satsar 700 millionar Euro i løpet av dei neste ti åra på samarbeid med den svenske foredlingsverksemda Svalöf-Weibull, og garanterer marknadstilgang for nyutvikla produkt, også genmodifiserte. Svenske Hallandsposten åtvarer mot dette, ut i frå tidlegare erfaringar med korleis forskingsresultat har vorte patentert og utnytta av multinasjonale gigantar som Monsanto og BAFS, som berre har auka profitt som mål.

 

http://www.hallandsposten.se/artikel.asp?oid=180438

 

http://forskarbloggen.typepad.com/

 

 

 

DEFRA lurer GMO inn den britiske bakdøra

DEFRAs forslag til korleis ein skal hindre at konvensjonell og økologisk dyrking vert ureina av genmodifiserte plantar har har både juridiske og grunnleggande brestar.

 

- Den britiske opposisjonen mot genmodifiserte avlingar er overkøyrd av ei regjering som har bestemt seg for å støtte GMO-industrien, seier den tidlegare miljøvernministeren Michael Meacher til The Indepentant. Uttalen kom under debatten i Storbritannia om ein mogleg sameksistens mellom GMO-plantar og andre plantar på den britiske landsbygda.

 

http://news.independent.co.uk/uk/politics/article1904982.ece

 

http://www.first4farming.com/F4F/news/index.jhtml?article_id=fwi99128

 

 

 

Tryggingstiltak ved britiske genforsøk

Strenge tryggingstiltak skal vere på plass for å sikre testområda for genmodifiserte grønsaker i Canterbury dersom dei held fram neste år.

 

http://www.stuff.co.nz/stuff/0,2106,3846168a3600,00.html

 

 

 

Stor fare i humlens flukt

Genmodifiserte plantar vert ikkje dyrka i Norge i dag, men vi kan før eller sia verte tvungne av EØS eller WTO, skriv dei to biologiprofessorane Eline Hågvar og Inger Nordal i Dagsavisen 24. oktober. Spreiing av pollen mellom anna med humler kan skje over fleire hundre kilometer.

 

Dei to var våren 2006 medlemmer av eit ad hoc-utval som skulle gje råd til Mattilsynet om eit eventuelt norsk regelverk for sameksistens mellom konvensjonelt/økologisk og GMO i jordbruket, med særleg vekt på oljeraps, mais og potet.

 

- Dessverre er det allereie mange døme på at gen frå GMO spreier seg på uønska vis til andre plantar Når det gjeld rapsdyrking er det difor vanskelig å førestille seg sameksistens utan genetisk samrøre. Og då er det etter vår meining berre ein utveg: føre-var-prinsippet. Vi ynskjer ikkje å gamble med norsk landbruk og norsk natur. Miljøverndepartementet bør ikkje gje løyve til storskalaproduksjon der uønska genar kan spreie seg til feil åker og til naturen, meiner dei to.

 

http://www.dagsavisen.no/debatt/article2364829.ece

 

 

 

Uganda ynskjer GMO-bananer på grunn av sjukdom

Uganda ”treng biotek-lov” for å berge bananproduksjonen, heiter det i ei melding frå landbruksdepartementet i landet. Ein sjukdom det ikkje er funne botemiddel for trugar bananhausten. Uganda's National Agricultural Research Organisation og the International Institute of Tropical Agriculture arbeidar no saman for å utvikle ein banantype som er resistent mot denne sjukdommen.

 

http://www.scidev.net/News/index.cfm?fuseaction=readnews&itemid=3149&language=1

 

 

 

Mexico stoggar utplanting av gen-mais

Mexicanske styresmakter har førebels sett ein stoppar for planane til Monsanto Co og andre bioteknologiske firma om å plante ut genmanipulerte maisfrø på grunn av den heftige debatten i landet om genteknologi. Fleire firma har søkt om løyve etter at moratoriet var mjuka opp.

 

Ein del forskarar og multinasjonale selskap er frustrerte medan miljøforkjemparane jublar. Avgjerda er viktig for å hindre GMO-frø frå å blande seg med dei naturlege sortane i Mexico, heimlandet til maisen som framleis har eit verdifullt genetiske artsmangfald. Men denne verdien er likevel truga – på grunn av import av umerka frø. Dessutan kjøper Mexico kring 6 millionar tonn mais frå USA kvart år – ein tredel av denne maisen er genmanipulert.

 

http://www.msnbc.msn.com/id/15329667/

 

http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=35280

 

http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/N18394498.htm

 

http://today.reuters.com/news/articleinvesting.aspx?view=CN&storyID=2006-10-18T212504Z_01_N18394498_RTRIDST_0_FOOD-MEXICO-GMO-UPDATE-2.XML&rpc=66&type=qcna

 

http://www.washingtonpost.com/wp- dyn/content/article/2006/10/19/AR2006101900053.html

 

 

 

India satsar stort på Golden Rice

Trass i massiv kritikk både frå utlandet og indisk miljøorganisasjonar, satsar India vidare på den genmodifiserte risen Indica Golden Rice.

 

- India skal ikkje hamne i bakleksa når det gjeld å vidareutvikle genris, og vi kjem til å legge ut store prøvefelt med vår eigen gylne ris i løpet av det neste året, seier generalsdirektøren i Indian Council of Agricultural Research, Mangla Rai, til The Financial Express, India. Eit av argumenta for denne genrisen er det høge innhaldet av jern og karoten.

 

http://www.financialexpress.com/fe_full_story.php?content_id=143306

 

 

 

Testing av all ris frå USA

EU-kommisjonen har nedlagt påbod om obligatorisk testing av all importert langkorna ris frå USA for ulovleg GMO.

 

Etter å ha funne spor etter tre ulike typar ulovleg GMO-ris gjennom fleire månader, har EU bestemt at all langkorna ris frå USA skal analyserast før den vert sleppt ut på den europeiske marknaden.

 

http://www.hemscott.com/news/latest-news/item.do?newsId=36870146841628

 

http://www.euractiv.com/en/biotech/eu-force-gmo-counter-test-us-rice-shipments/article-158939

 

http://www.sharewatch.com/story.php?storynumber=234608

 

http://www.ft.com/cms/s/79931422-5f8a-11db-a011-0000779e2340,_i_rssPage=ff3cbaf6-3024-11da-ba9f-00000e2511c8.html

 

 

 

Stor skepsis i Italia

Tre av fire italienarar meiner GMO er eit trugsmål mot helsa. Undersøkinga, som vart lagt fram i International Forum on Agriculture and Food, er basert på ei spørjeundersøking blant vel 4 000 menneske. Stadig fleire italienarar vel økologisk mat, med 71 % som seier dei føretrekker produkt som ikkje har vore utsette for kjemikaliar.

 

http://today.reuters.co.uk/news/articlenews.aspx?type=healthNews&storyid=2006-10-20T134407Z_01_L20602839_RTRIDST_0_HEALTH-FOOD-ITALY-GMO-DC.XML&src=rss

 

http://www.agi.it/english/news.pl?doc=200610252032-1332-RT1-CRO-0-NF11&page=0&id=agionline-eng.oggitalia

 

 

 

Ikkje gen-soya til mjølkekyr

Kravet om GMO-fritt fôr til svenske mjølkekyr står fast, vedtok Mejeriindustriernas intresseförening 17. oktober. Vedtaket gjeld førebels fram til 31. mars 2008.

 

Informasjon om at soyamjøl til fôr ikkje må kome frå genmodifiserte bønner har no gått ut til fôrprodusentane, som kjøper soya frå Brasil.

 

Det svenske GMO-forbodet kostar forbrukarane i landet mellom 0,6 og 0,7 øre pr liter mjølk, skriv Lantbrukets Affärstidning

 

http://www.atl.nu/Article.jsp?article=37297

 

 

 

Kenya vedtek nasjonale regler for bioteknologi

Styresmaktene i Kenya har godkjent ei ny lov som gjev løyve til bruk av bioteknologi i landbruket. Dei forklarer dei nasjonale reglane mellom anna med at dei vil hjelpe landet i kampen mot fattigdom.

 

http://www.scidev.net/content/news/eng/kenya-approves-a-national-policy-on-biotechnology.cfm

 

 

 

Maisplanter kan bli etanol

Karin Öhgren, doktorand ved Lunds Tekniska Högskola, LTH, har vist at det går an å gjære restane etter maishausten til etanol ved hjelp av ein genmodifisert gjærsopp. Dette biproduktet etter maisdyrking har fram til i dag vore verdilaust, og eitt tonn tørr maisplanterestar gjev kring 400 liter etanol.

 

"Supergjæren TMB3400 klarar å sette i gang ein gjærprosess i alle sukkerartane i maisrestane, også under verkelege prosessforhold. Sist fredag la ho fram doktoravhandlinga si på Kemicentrum i Lund.

 

http://www.atl.nu/Article.jsp?article=37336

 

http://www.sr.se/cgi-bin/p1/program/artikel.asp?ProgramID=406&nyheter=1&artikel=992214

 

 

 

Farvel til kunstgjødsel

Dersom forbrukarane vil akseptere GMO, kan det innafor ei overskueleg årrekke truleg dyrkast både kveite, mais og bygg utan bruk av kunstgjødsel, meiner forskarar ved Århus Universitet. Dei har teke utgangspunkt i ei særeigen gruppa bakteriar som lever i små knollar på røtene til belgplantar, og det er slike knollar dei no meiner dei kan få vekstar som kveite, mais, bygg og ris til å danne.

 

http://www.landbrugnet.dk/article.asp?aid=14284

 

 

 

Monsanto nøgd med svensk maisforsøk

Den første svenska avlinga med genmodifisert mais gav betre resultat enn venta, skriv avisa Barometern. Monsanto finansierer forsøket, målet har vore å samanlikne ulike ugraskontrollstrategiar under svenske høve. Resultatet er 11 % betre enn ved konvensjonell ugrasbekjemping, i følgje Monsanto. Forsøka held fram neste år.

 

http://www.atl.nu/Article.jsp?article=37393

 

 

 

MAS fortrenger GMO

GMO er ikkje lenger det nyaste innafor matproduksjon. I følgje den danske avisa Information er MAS (markør-assistert seleksjon) det nye teknologiske vedunderet. Etter at genmodifisering i fleire år er vorte sett på som vår tids store landbruksrevolusjon, er genspalting og genmodifiserte avlingar no ikkje berre forelda, men og ei hindring for vidare vitskaplege framskritt, skriv det danske Maskinbladet.

 

MAS er ein sofistikert metode til hurtig optimering av klassiske avlsmetodar. Metoden er allereie er på marknaden, og vil etter kvart fortrenge GMO.

 

- MAS-revolusjonen vil vinne der GMO feila, meiner mellom anna Jeremy Rifkin, forfattaren av ”The Biotech Century”.

 

http://www.maskinbladet.dk/article/article_view.php?id=16570

 

http://www.guardian.co.uk/comment/story/0,,1931420,00.html

 

 

 

Genfrøgiganten Monsanto på innkrevjingsraid i Argentina

Monsanto prøver å skaffe seg direkte betalingsavtalar med argentinske bønder for genmodifiserte soyafrø etter at forhandlingane med styresmaktene i landet braut saman. Innhaldet i brevet dei har sendt ut til bøndene er på det sterkaste avvist av den argentinske landbruksføderasjonen Argentine Agrarian Federation skriv den amerikanske avisa Morningstar 26. oktober..

 

Argentinsk lov påbyr bønder å legge til side såfrø frå eiga avling til neste år, men Monsanto meiner dei skal ha betalt for bruken frøa som vart seld utan patent til Argentina i 1996.

 

http://news.morningstar.com/news/DJ/M10/D26/200610261640DOWJONESDJONLINE001330.html?Cat=Industrials

 

 

 

Forslag om litt GMO i økologisk

Landbruksministrane i EU har hatt rådsmøte i Luxembourg, der dei mellom anna har drøfta nytt regelverk for økologisk jordbruk. GMO er i prinsippet ikkje tillate i gjeldande regelverk. Det mest kontroversielle i det opphavlege forslaget frå EU-kommisjonen var at produkt som har mindre enn 0,9 % ureining av GMO framleis kvalifiserer for nemninga ”økologisk dyrka”. Det finske EU-formannskapet legg opp til at landbruksministrane vert samde om eit nytt regelverk på rådsmøtet i desember.

 

http://www.odin.no/lmd/norsk/tema/okologisk/nyheter/049051-212600/dok-bn.html

 

 

 

Bioteknologi som draghjelp til tsjekkisk matproduksjon

I Tsjekkia er det planar om å utvikle den nest største byen i landet til eit internasjonalt senter for utvikling av bioteknologi. Det kan gje tsjekkisk matproduksjon eit solid løft, seier ein industriekspert til nettavisa CEE-foodindustry.com. Tsjekkiske bønder har allereie teke i bruk GMO i kommersiell produksjon, og det er venta store investeringar innafor denne sektoren i åra som kjem.

 

http://www.cee-foodindustry.com/news/ng.asp?n=71662-biotechnology-czech-republic-brno

 

 

 

Dyrare ris

Forbrukarane må bu seg på prishopp på ei lang rekke av matprodukta til Rieber & Søn på nyåret. Dei har merkenamn som Toro, Denja, King Oscar, Mr. Lee og Geisha. I september trekte Toro attende grautris frå marknaden etter at det vart funne spor av genmodifisert ris i den importerte råvaren. På verdsbasis vert ein stadig større del av ris-, soya- og maisproduksjonen utsett for genmodifisering.

 

- Dette er med på å drive opp prisen på den «reine» risen, seier finansdirektør Tor Lund til Bergens Tidende.

 

http://www.bt.no/na24/article309706.ece

 

 

 

GMO-fri mjølk i England

For å kome eit voksande forbrukarynskje i møte introduserer den britiske detaljkjeda Sainsbury’s no ein GMO-fri mjølkevariant. Kjeden avviser at dei bøyer seg for press frå Greenpeace, som har oppmoda om boikott fordi Sainsbury’s selde mjølk fra kyr fora med GMO-for. Leverandørforeininga Agricultural Suppliers Trade Association garanterer at den nye mjølka kjem frå kyr som ikkje har fått genmodifisert fôr, skriv just-food.com. - Her heime fôrer ein og kyr med genmodifisert mat, men mjølk frå økologisk mjølkeproduksjon er GMO-fri, skriv det danske meieribladet Mejeri.

 

http://www.mejeri.dk/smcms/mejeri_dk/Nyheder/Nyhedsarkiv/2004/GMO-fri_maelk_i/Index.htm?ID=2912&mID=2653

 

 

 

Tysk ankesak om ”GMO-mjølk” i retten

Det same meieribladet fortel at Greenpeace tapte saka mot det tyske meieriselskapet Müller om ”GMO-mjølk”. Retten fastslo at GM-fôr ikkje kan sporast i meieriprodukt, og Greenpeace fekk forbod mot å kalle mjølka frå kyr som et genmodifisert fôr for ”GMO-mjølk”.

 

Greenpeace har anka saka, og dommen vil falle i løpet av november.

 

http://www.mejeri.dk/smcms/mejeri_dk/Nyheder/Nyhedsarkiv/2004/Greenpeace-aktion/Index.htm?ID=3064&mID=2653

 

http://www.mejeri.dk/smcms/mejeri_dk/Nyheder/Nyhedsarkiv/2004/Greenpeace_tabte/Index.htm?ID=4602&mID=2653

 

 

 

Romania i GMO-trøbbel

Matprodusentar i Romania kan risikere å bli utestengd frå den europeiske marknaden og i tillegg få problem med å selje genmodifiserte produkt lokalt på grunn av at dei enno ikkje stettar krava frå EU når det gjeld sporing og merking av varene. Ekspertar seiar at auken i GMO-dyrking også er eit hinder for økologisk jordbruk, der Romania har eit stort konkurransepotensiale i Europa. I 2004 låg Romania på 11. plass på lista over verdas største GMO-produsentar.

 

http://www.checkbiotech.org/root/index.cfm?fuseaction=news&doc_id=13757&start=1&control=164&page_start=1&page_nr=101&pg=1

 

 

 

Varm genpotet for EU

Kommersiell dyrking av ei svensk genmanipulert potet vert den første GMO-saka EU skal ha oppe til eventuell godkjenning sia 1998. BASF i Tyskland har teke over rettane til den genmodifiserte poteta, starch-potatoe EH92-527-1, som er utvikla av Amylogone i Sverige.

 

Eit forslag på vedtak frå EU-kommisjonen er venta i næraste framtid.

 

http://www.saveourseeds.org/en/frame.php?page=../dossier/fact_sheet_BASF_starch_potatoe

 

 

 

Ber om støtte frå uventa hald

Midt i den veksande krisa blant indiske bønder, der talet på sjølvmord har auka uhyggeleg dei siste åra, appellerer ein økobonde i India til Den grøne Revolusjons far om støtte til økologisk jordbruk.

http://www.i-sis.org.uk/farmersuicides.php

 

 

 

Tobakkstran

Forurensing og overfiske har fått britiske forskere til å produsere fiskeolje i tobakksplanter. For at tobakksplanten skal produsere fiskeolje må den genmodifiseres. Forskerne håper med dette å produsere fiskeoljer fra en bærekraftig miljøvennlig og sikker kilde. De ønsker også å forbedre ryktet til genmodifisert mat.

 

Men, bare så det er nevnt, det blir nok ikke sunnere å ta seg en røyk. Produktet er patentert, men det er enda ikke i produksjon, skriver Sunnmørsposten.

 

http://www.smp.no/default.asp?page=1035,1047&item=742652,1

 

 

***************************************’

 

 

GENNYTT er et gratis nyhetsbrev om mat og genteknologi, og sendes ut to ganger hver måned. Ansvarlig redaktør er Marit Bendz.

 

GENNYTT utgis av magasinet Ren Mat. Nyhetsbrevet finansieres ved kronerulling. Grønn Hverdag har støttet GENNYTT i Oktober (http://www.gronnhverdag.no/)

 

Send gjerne GENNYTT videre til andre du synes bør motta nyhetsbrevet. GENNYTT fra og med 15. september 2006 legges ut her: www.oikos.no/renmat

 

Tips, adresseforandringer m.v kan sendes til gennytt@oikos.no